اصول درمان‌های غیر دارویی
- جامع باشد.
- دارای ساختار باشد.
- بلند مدت باشد.
- از مجموعه ای از متخصصین بهره بگیرد.
- انعطاف پذیر باشد (بر اساس ویژگی‌ها و نیازهای مراجعین)
- خانواده گرا باشد (نیازها ومسائل خانواده را هم مد نظر داشته باشد)
- امکانات و منابع لازم را برای تشخیص معتادان مبتلا به اختلالات دیگر داشته باشد.
اهداف درمان‌های غیر دارویی
- ایجاد و تقویت انگیزه برای ادامه درمان
- جلب همکاری خانواده برای تشویق و تقویت مراجع
- آموزش مراجع برای پی بردن به علل گرایش، منافع و مضرات مواد و روابط خانوادگی، نقاط ضعف و قوت شخصیتی، وجود مشکلات روانی
- ارائه مشاوره و روان درمانی حمایتی به مراجعان و اطرافیان
- کمک به تقلیل اضطراب و ترس مراجع و تغییر باورهای نادرست او درباره فرایند سم زدایی
- آموزش مهارت‌های رفتاری و شناختی لازم برای مقابله باعوارض جسمی و روانی ترک اعتیاد
- مشاوره و راهنمایی درباره هدف و فرآیند درمان نگاهدارنده دارویی
- رفع کمبودهای رفتاری و ضعف‌های شخصیتی
- ارائه کمک از طریق روان درمانی فردی، گروهی و خانوادگی برای پذیرش مراجع توسط خانواده
- آموزش مهارت‌های شناختی و حرفه ای
- تشویق به شرکت در گروه های خود یاری
روان درمانی فردی
درمانگر با امیدوار ساختن بیمار به اینکه عواطف ناشی از ترک او غرقه نخواهد کرد و او به تسکین و تعادل دست خواهد یافت کمک می‌کند تا به وضعیت درونی خویش نظم دهد.
درمانگر با برقراری ارتباط همدلانه و مرور تاریخچه مصرف مواد، زمینه شروع مصرف، موقعیت‌های مصرف، الگو و چگونگی پیشرفت مصرف به بیمار کمک می‌کند که مصرف مواد منجر به تغییر درجه حالات درونی اومیشده است.
خانواده درمانی
اعضای خانواده معتاد احساس درماندگی می‌کنند و نیازمند راهنمایی هستند.
اعتیاد اغلب در ارتباط با روابط داخلی خانواده شکل می‌گیرد.
اهداف:
- بهبود روابط و همبستگی خانوادگی برای ترغیب به درمان وپیشگیری از عود
- شناخت نگرش‌های فعلی بیمار در مورد مواد مخدر
- حفظ روابط زناشویی
- افزایش سازگاری اجتماعی و شغلی بیمار
- کاهش ارتباطات بیمار با افراد مصرف کننده
اغلب خانواده ها اعتیاد بیمار را انکار می‌کنند. احتمال موفقیت درمان بدون درگیر کردن اعضای خانواده در روند درمان ضعیف است.
بهبود روابط داخلی خانواده بخودی خود باعث کاهش مصرف مواد می‌شود.
اظهار اینکه خانواده در معتاد شدن مراجع مقصر بوده، کمکی به فرآیند درمان نخواهد کرد.
مراحل خانواده درمانی:
- مذاکره اولیه و قرارداد
- صحبت با اعضای خانواده در جهت ایجاد محیط مناسب
- قطع مصرف و ترغیب شدن معتاد توسط خانواده
- ادامه بحران و ناراحتی خانواده از علائم ناشی از ترک
- مرحله بهبود و کمک به خانواده برای بهبود روابط داخلی
- خاتمه درمان با توافق درمانگر، مراجع وخانواده
رفتار درمانی
دراین روش از نظریه های یادگیری استفاده می‌شود و اعتماد اینست که رفتاری وسیله عوامل محیطی، محرک‌ها ونیازهای فرد بوجود می‌آید.
علل رفتار ناسازگار:
- عدم فرصت برای یادگیری
- وجود موانع احتمالی در یادگیری
- کمبود تجربه کافی
- اختلال در ادراک
درمانگر بطور کلامی و غیر کلامی به تشویق مراجع می پردازد.
روش‌های الگوگیری، آموزش توانایی سازگاری، تمرین آرمیدگی و آموزش حل مسأله در رفتار درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ویژگی های معتادان از دیدگاه شناخت درمانی:
- حساسیت بیش از حد به احساسات ناخوشایند خود و دیگران
- کمبود انگیزه برای کنترل رفتار
- هیجان طبی و تحمل کم و بی حوصلگی
- آستانه پایین تحمل ناکامی‌ها
- احساس نا امیدی در مورد رسیدن به هدف
مصرف کنندگان معمولاٌ مشکلات خود را کم اهمیت جلوه می‌دهند وبه آنها کم توجهی کرده و یا اینکه آنها را به مسائلی غیر از مواد نسبت می‌دهند. یک عامل بسیار مهم در وابستگی روانی به مواد، این باور است که ترک مواد مخدر باعث بروز عوارض غیر قابل تحمل می‌شود.
شناخت درمانی سعی می‌کند رفتارها و باورهای ناسازگارانه و ناکارآمد را تغییر داده و روش‌های کنترل را آموزش دهد.
گروه درمانی
بهترین روش برای درمان معتادان می باشد.
ویژگی‌های آن:
- امکان صحبت در مورد مشکلات
- شناخت دامنه اثر مواد بر زندگی فرد
- درک بهتر احساسات و رفتارهای خود و دیگران
- بحث و تبادل نظر در مورد مشکلات مربوط به فرایند درمان
فواید گروه درمان:
- مقرون به صرفه بودن
- گروه احساس تنهایی را کاهش می‌دهد
- افراد می‌توانند از تجربیات یکدیگر استفاده کنند
- گروه موفقیت، حمایت و تشویق ایجاد می‌کند
- ساختار گروه مراجعان را تشویق می کند که رفتارهای جدید را تجربه کنند
- احساس مورد قبول بودن در اعضا
- انکارها و طفره رفتن ها شناسایی وبا آنها برخورد می‌شود
- دیدن بهبودی دیگران در گروه مراجع را امیدوار به درمان می‌کند
در جریان درمان گروهی اعضاء متوجه می‌شوند که همه آنها در جنبه های مختلف (احساس، تفکر و رفتار) وجه اشتراک دارند. معتادان اغلب از روابط رضایت بخش در خانواده برخوردار نیستند ودر جریان درمان متوجه می‌شوند که دیگران نیز مشکلاتی شبیه به آنها یا برتر دارند رشد مهارت‌های اجتماعی از عوامل مؤثر در رواندرمانی گروهی می‌باشد.
اهداف گروه درمانی:
- آموزش مهارت‌های اجتماعی
- آموزش اثرات و خطرات مواد مخدر
- آموزش ابراز وجود
- پیشگیری از عود
- تقویت عزت نفس
- آموزش حل مسأله
- آموزش حل تضاد
- آموزش روش‌های کنترل استرس
گروه‌های خودیار (معتادان گمنام یا NA)
توسط معتادی ترک کرده اداره می‌شود و درمانگر ندارد
پایان مقاله