اختلال تبدیلی که قدیم بنام هیستری نامیده می‌شد، یک اختلال نسبتاً شایع روانپزشکی است که بازتابی از تعارضات ناخودآگاه می‌باشد و در عین حال که وجود یک اختلال طبی دیگر را به ذهن می‌آورد ولی ناشی از عوامل روانشناختی است. حدود یک سوم مردم دنیا در طول عمر دچار بعضی از علائم این اختلال می‌شوند ولی لزوماً بیمار هیستریک نیستند. حدود ۵ تا ۱۵ درصد مشاوره‌های روانپزشکی در بیمارستان‌های عمومی را شامل می‌شود.
زنان حداقل ۲ برابر و گاهی تا ۱۰ برابر مردان مبتلا می‌شوند و علائمی که نشان می‌دهند در سمت چپ بیشتر از سمت راست بدن است. این اختلال در تمام سنین یعنی از کودکی تا کهنسالی دیده می‌شود ولی شروع آن قبل از ۱۰ سالگی و پس از ۳۵ سالگی نادر است.
همچنین این اختلال در افراد کم سواد و طبقات اقتصادی پایین و روستائیان و همچنین افراد نظامی که موقعیت‌های جنگی را تجربه کرده اند بیشتر دیده می‌شود. این بیماری در افراد خانواده بیماران مبتلا بیشتر دیده می‌شود که تا حدودی ناشی از یادگیری فرزندان از والدین می‌باشد.
اختلالات جسمی و خصوصاً بیماری‌های عصبی شیوع قابل ملاحظه‌ای در میان این مبتلایان دارند و از میان اختلالات روانپزشکی، افسردگی و اختلالات اضطرابی، با اختلال تبدیلی ارتباط دارند.
اختلالات شخصیت نیز به کرات همراه با اختلال تبدیلی مشاهده می‌شوند، خصوصاً اختلال شخصیت نمایشگر در زنان و اختلال شخصیت ضداجتماعی در مردان.
اختلال تبدیلی در اثر واپس زدن تعارضات ناخودآگاه و تبدیل اضطراب به یک علامت جسمی ایجاد می‌شود. علائم این اختلال بیمار را قادر می‌سازد. به دیگران چنین القاء کند که وی نیاز به توجه ویژه و درمان بخصوص دارد و همچنین یک ابزار غیرکلامی برای کنترل کردن یا بازی دادن دیگران می‌باشد.
با تصویربرداری از مغز، مشخص شده است که در این بیماران، متابلیسم نیمکره غالب کاهش و متابلیسم نیمکره غیرغالب افزایش می‌آید.
این اختلال زمانی تشخیص داده می‌شود که درمانگر، ارتباطی ضروری و اساسی بین علائم عصبی و عوامل روانشناختی پیدا کند و این نشانه‌ها نبایستی نتیجه تعارض و یا اختلال ساختگی (که در آن فرد علایم یک بیماری را آگاهانه تقلید می‌کند باشند.
در اختلال تبدیلی، بی حسی و مور مور شدن در اندامها، کری، کوری، حرف نزدن و فلج عمومی بدن دیده می‌شود. علائم حرکتی نیز شامل حرکات غیرطبیعی، اختلال در راه رفتن، ضعف عمومی، فلج، لرزش، تیک و حرکات پرتابی می‌باشد.
تشنج‌های کاذب علامت دیگری در اختلال تبدیلی است و تشخیص آنها از تشنج‌های واقعی گاهی سخت است.
بیمار مبتلا به اختلال تبدیلی با کنار زدن تعارض‌های درونی و همچنین جلب توجه دیگران به منافع خود می‌رسد و همین موضوع موجب تکرار این رفتار می‌شود.
علائم ایجاد شده مدت کوتاهی طول می‌کشد و معمولاً خودبخود برطرف می‌شود. رواندرمانی حمایتی درمان را تسهیل می‌کند. مهمترین ویژگی درمان، برقراری ارتباط درمانگر با بیمار است. نبایستی به بیمار گفت که تو مشکلی نداری و یا اینکه علائم خیالی هستند، زیرا بیماری وی شدیدتر می‌شود.
می‌توان از داروهای ضداضطراب و همچنین آرام سازی عضلانی (ریلاکسیشن استفاده کرد.
دکتر پرویز مظاهری
روانپزشک
پایان مقاله